فضاهای تفرجگاهی مراکز آب درمانی

تاریخ ثبت : شنبه 1393/8/24

فضاهای تفرجگاهی مراکز آب درمانی

فضاهای تفرجگاهی و با پروری حوزه وسیعی از فضاها و ابنیه معماری را شامل می شوند که هم برای کاربران فعال و هم برای کاربران غیر فعال طراحی و احداث می گردند . این فضاها عمدتا برای رفع نیازهایی نظیر تفریح و اوقات فراغت و در جهت نیل به اهدافی مانند تن آسایی ، با ز توانی و رفاه اجتماعی طراحی می شوند . این فضاها را می توان با توجه به عوامل متعددی تحلیل و طبقه بندی نمود که اهم آن ها عبارتند از :

کاربرد و عملکرد : که به تبیین ماهیت فضایی ابنیه مورد نظر می پردازد . به عنوان مثال هر یک از فضاهای ورزشی مانند استخر ها و فضاهای فرهنگی نظیر سالن های نمایشی ، سالن های موسیقی و موزه ها می توانند به نحوی در حوزه فضاهای تفرجگاهی واقع شوند .

فضای باز یا فضای بسته : طبقه بندی دیگری که برای فضاهای تفرجگاهی مفروض است بحث باز ( هوای آزاد ) یا بسته بودن می باشد . به عنوان نمونه طراحی منظر ، گردشگاه های آزاد ، باغ ها و پارک ها را می توان در دسته فضا های تفرجگاهی در هوای آزاد به شمار می آورد..

عمومی با خصوصی : دسته بندی دیگری را می توان برای فضاهای تفرجگاهی در نظر گرفت . در گذشته بعضی از فضاهای تفرجگاهی به بناهای عمومی و شهری تعلق داشتند ، حال آن که برخی دیگر صرفا به گروه خاصی از طبقات جامعه اختصاص داشت .

هم چنین ، جالب توجه است که در طول تاریخ ، فضاهای تفرجگاهی پایدارتین  و سازگارترین گونه از معماری بوده اند . به عنوان نمونه می توان به کوشک باغ های کشور خودمان اشاره نمود که به رغم گذر زمان ، در طول ادوار مختلف با ظرایط سازش کرده اند و هم چنان سرزنده به بقای خود ادامه می دهند .

 

مراکز آب درمانی

مراکز و مجموعه های آب درمانی که در حوزه فضاهای تفرجگاهی و درمانی قرار دارند امروزه از اهمیت خاصی برخوردارند . حضور آب در این مراکز نه تنها بخشی از معماری مجموعه محسوب می شود ، بلکه از ابعاد مفهومی و کاربردی ، حایزاهمیت است . یک تجربه جسمانی از مراکز آب درمانی در دنیای دیجیتال امروزی که با فن آوری های انقلابی و رو به پیشرفت خود ، ما را از این ارتباطات میان فردی دور کرده است ، ما را ترغیب می کند تا از حواسمان تجلیل نماییم ؛ علاوه بر این ، حضور در مراکز آب درمانی نه تنها ادراکی تجربی و مادی است بلکه امری روحی و معنوی می باشد ؛ در واقع تمامی حواس بالفعل انسان در این مراکز در تعامل با فضای معماری اند و بنابراین می توانند راهکار یا ابزاری برای طراحی مجموعه باشند ؛ در این گونه مراکز می توانیم ببینیم ، بشنویم ، لمس کنیم ، بچشیم و استشمام کنیم ...تجربه فضایی منحصر به فردی در کمتر فضای معماری رخ می دهد و شاید به همین دلیل باشد که در مراکز آبدرمانی صرف نظر از فواید اقتصادی ، جهان گردی و درمانی بی شماری که دارند ، امروز ه از اهمیت  و جایگاه ویژه ای برخورد دارند .

طبقه بندی مراکز آب درمانی

مراکز آب درمانی به اقسام گوناگون پذیرفته شده ای طبقه بندی می شوند که توجه به آن ها در رویکرد طراحی  و نگرش استفاده بهینه از پتانسیل های بالفعل و بالقوه موجود، حائز اهمیت است . به طور کلی از 3 دیدگاه می توان به مراکز آب درمانی توجه داشت : سایت پروژه ، طراحی معماری و شیوه های درمان . اهم دسته بندی مراکز آب درمانی عبارتند از :

  • Thermal spas ، مراکز آب درمانی چشمه های آب گرم یا جوشان . این مراکز عمدتا از ابتدایی ترین و پر سابقه ترین نمونه های محسوب می شوند .
  • Resort spas، مراکز آب درمانی اقامتی –تفرجی . این مراکز عموما در مجموعه هایی مرکب از هتل ها ، اقامتگاه ها ، زمین بازی گلف و دیگر جاذبه های تفریحی – تفرجی استقرار دارند .
  • Medical spas ، مراکز آب درمانی طبی . ویژگی بارز این مراکز وجود امکانات و تسهیلات درمانی و طبی نسبت به سایر مراکز آب درمانی می باشد . این مراکز عموما با کادری از پزشکان و متخصصان اداره می شوند . در این گونه مراکز علاوه بر دوره های درمانی متداول و تخصصی ، خدمات دیگری نظیر معالجات و مراقبت های پوستی و برخی از جراحی های زیبایی صورت می گیرد . این مراکز عمدتا شامل بخش های فیزیو تراپی و هیدرو تراپی و غیره می باشند به عنوان بخشی از مراکز درمانی عظیم به فعالیت مشغولند و معمولا ضوابط و مقررات فضاهای درمانی بر ان ها حاکم است .
  • Day spas ، مراکز آب درمانی روزانه . این مراکز از مقیاس معماری کوچک تری بر خوردارند و بیشتر مشابه سالن های زیبایی می باشند و جهت تامین نیاز های مراجعین در زمان کوتاه مطلوب اند .
  • Thalasso spas ، مراکز آب درمانی با آب دریا ، این مراکز به مانند مراکز آب درمانی چشمه های آب گرم یا جوشان نیز از نمونه های کلاسیک و قدیمی به شمار می روند .
  • Destination spas ، دسته دیگری از مراکز آب درمانی ، اصطلاحا به مراکز آب درمانی در مقصد شهرت دارند . در این دسته ، کلیه شرایط محیطی جهت نیل به یک هدف تندرستی و بازپروری مهیا و در دسترس می باشد .
  • هم چنین در تعریف روش های درمانی مراکز آب درمانی ، بیشتر شیوه ها و اثرات درمانی غیر معمول مد نظر است .

 

بررسی چند نمونه

  • مرکز آب درمانی ناداها ما اثر تادائو آندو

باغ استحمام ناداهاما متشکل از یک استخر شنا و مجتمع آب درمانی با مساحتی بالغ بر 2000m در پارک شینزاکه مینامی Shinzaikeminami در کوبه ژاپن واقع شده است . واژه باغ Garden  در اسم مجموعه ای ، از تصور یک واحه ناشی شده است ، یعنی فضای بازی در قلب یک بافت شهری ؛ و واژه “Baden” که در آلمانی به معنای استحمام است به یک شهر کوچک آب درمانی در آلمان به نام Baden – Baden  نیز منسوب می شود که شهرت و آوازه آن به سبب آب های گرمش می باشد . تندرستی ، آرامش و تمدد اعصاب ایده های اصلی مجموعه می باشد . مرکز بهداشت این مجموعه مرکب از 2 جناح است . پذیرش ، حمام ها ، یک اتاق تمدد اعصاب و یک رستوران در ساختمان اصلی واقع شده اند . در جناح مجاور ، استخر شنا و حمام های جریان سریع و حباب دار قرار دارند . در بیرون ، یک جکوزی یک استخر نهر مانند جهت راه رفتن در آب و یک مسیر حرکت پیاده که ساختمان و تشکیلات را احاطه می کند قرار دارند . انحناء های برجسته و قابل توجه مجموعه ، گویای رویکرد و برداشت خلاقانه آن دو از فرم و شکل است . پاسخ دهی به نیازهای شهری و محیطی ملاحظات اصلی و مهم در روند ساخت بوده اند چنان چه در طراحی این مجموعه به نیاز بازدید کنندگان در هر رده سنی پاسخ داده شده است . انرژی ناشی از نیروگاه کارخانه فولاد کوبه در مجاورت این پارک ، جهت گرمایش و سرمایش مجموعه آب درمانی به کار گرفته می شود . بدین ترتیب که لوله های زیر کفی ، با آب جوش دور ریخته شده از نیرو گاه پر شده و جهت گرم کردن اتاق های معالجه و استخر های آب درمانی استفاده می شوند و هم چنین این مجموعه آب درمانی ، می تواند به عنوان یک سایت تهی سازی و تخلیه به خدمت گرفته شود . ساختمان قادر به ذخیره کردن آب است و با استفاده از سیستم لوله کشی خاص اجازه می دهد که آب استخر و حمام در مواقع ضروری و مقتضی و رویدادهای مصیبت بار ، جهت اطفاء حریق ، مصارف خانگی و غیره توسط نیروها و یگان های حیاتی تخیله شده و مورد استفاده قرار گیرد ؛ ورزش های آبی در استخر شنا ارائه می شود . هم چنین دستگاه های ورزشی نیز در استخر فراهم است که باعث شده اند این مجموعه اولین سالن ورزش آبی (Water gym) در ژاپن شود .

 

دفتر معماری آرتور

 

دفتر معماری آرتور

 

 

 

 

 

 

مرکز آب درمانی باد ایبلینگ (BAD AIBLING) اثر گونتر بهنیش

مجموعه آب درمانی حمام های باد ایلبینگ با مساحتی بالغ بر 10850 متر مربع، استراحت گاه کوچکی در حدود 60 کیلومتری جنوب شرقی و قدیمی ترین مجموعه آب درمانی در باواریا ، امکانات و ساختمان های بهداشتی و فراغتی موجود خود را با مجموعه ای از حمام چشمه معدنی گرم ، فضاهای وسیع تندرستی وابسته به آن و استخر های شنای رو باز توسعه داده است . ساختمان های جدید، یک فضای جذاب با گرایش تندستی و سلامتی را که به اجتماع محلی و ظرفیت های منطقه ای توجه دارد ، و بر اساس سنت های شهر طراحی شده ، فراهم می کند . طرح بندی مجموعه به مناظر زیبای احاطه کننده با ساختمانی که رو به چمن زار مشرف به رودخانه جهت گرفتن حمام آفتاب گسترده شده است ، احترام می گذارد . نمای استخر در نور خورشید غوطه ور شوند . از این جا ، بازدید کنندگان دارای چشم اندازهای مسلطی به سوی کوه های آلپ باواریا می باشند .

در پاسخ دهی به مطالبات مجموعه آب درمانی اعم از کیفیت آب ، محیط داخلی و انزوا طلبی  و تنهایی ، استخر های داخلی گوناگون و فضاهای درمانی در واحد های اطاقک مانند ( کابین ) انفرادی جای گرفته اند . این فضا ها توسط سحن یک استخر مواج که از فضاهای رخت کنی تا انتهای باغ پهناور زمستانی به طرف تراس های خارجی گسترده شده است ، با یکدیگر متحد ویکپارچه می شوند . باغ زمستانی برای مراجعین ، در محیطی آرام و راحت ، امکانات متنوع و مختلفی جهت استحمام فراهم می کند و دسترسی به اطاقک های ( کابین ها ) و استخر های هوای آزاد و فضاهای سونا را تامین می کند . این صحن با یک سقف الواری کم ارتفاع محافظت شده است . آرایش منظم وسیعی از نور گیر های سقفی شیشه ای شرایط نفوذ روشنی روز را به داخل باغ زمستانی میسر می کند . خود اطاقک ها در قالب مجموعه ای از گنبد های با ابعاد متغیر طراحی شده اند . این گنبد ها با بازشو ها و روزنه های دایره ای شکل گوناگون عموما غیر شفاف ، سوراخ شده اند . هر گنبد مشخصا شخصیت و نهاد منحصر به فرد خود را که به سویله متفاوت تلاقی نور طبیعی و نور پردازی مصنوعی تحسین آمیز، استفاده از  مصالح و رنگ های متفاوت و متمایز ، خصوصیات متفاوت آب و خصوصیات کیفی شنیداری ارتقا یافته است ، دارا می باشد .


دفتر معماری آرتور

 

دفتر معماری آرتور

 

 

 

  • مرکز آب درمانی و اقامتی مارک دریسکال MARQUES DE RISCAL اثر فرانک گهری

این مرکز ساختمانی است از ترکیب المان های مستقیم الخط پوشیده شده با ماسه سنگ و صفحه های موج دار عریض تیتانیومی صورتی و طلایی و فولاد ضد زنگ براق و درخشان ! سایت این مجموعه آب درمانی و اقامتی که در شمال اسپانیا واقع شده است ، در امتداد جاده ای که از میان تاکستان ها و تشکیلات موجود در آن می گذرد ، در دسترس خواهد بود . بر افراشتن ساختمان مجموعه از روی سایت توسط ستون ها نه تنها منجر به ایجاد یک میدان ورودی کوچک در زیر آن شده است بلکه تامین کننده دید و منظر برای سطوح و طبقات فوقانی مجموعه ای از سیمای پر ابهت و با شکوه همسایگی ها و همجواری ها اعم از تاکستان ها ، کلیسا ها و شهرک مجاور ساختمان است.

فضای میدان ورودی به محوطه پذیرش و به یک بار منتهی می شود که در امتداد لبه یک محوطه کوچک از تاکستان مستقر شده اند  . یک تراس بیرونی به استخر یکوچک منتهی می شود و یک معبر و پیاده روی مسقف که از ساختمان بیرون زده است به بازدید کنندگان و مراجعین فرصت بازدید از تاکستان ها و نواحی مجاور و محیط اطراف را می دهد . در سراسر 3 طبقه فوقانی این بنا ، 14 اتاق ویژه مهمانان ، یک اتاق ویژه محصولات کارخانه ، یک رستوران با ظرفیت تقریبی 172 نفر به همراه سالن نهار خوری ، یک اتاق نهار خوری خصوصی و بالکن های غذا خوری بیرونی ( هوای آزاد ) و تشکیلات کنفرانس توزیع شده اند . دفاتر و سالن های اجتماعات برای اعضا و کارکنان اداری مجاور ساختمان مستقر شده اند و هر دو به ساختمان اصلی و دفاتر و تشکیلات کارخانه موجود متصل شده اند . یکی از شیوه های درمانی خاص این مرکز وینوتراپی می باشد .

 

دفتر معماری آرتور

 

دفتر معماری آرتور

 

منبع: مجله معماری و ساختمان-شماره هجدهم-بهار 1388

 

 

تالیف توسط هیت علمی و پژوهشی سایت